اهميت ناسخ التواريخ ميرزا محمد تقى خان لسان الملك سپهر از جمله مورخان شيعى است و در نگارش تاريخ پيامبر ( ص ) آرا و افكار علماى سنّى و شيعى را مد نظر گرفته و در تأليف ، آنجا كه آرا و عقايد علما يكى بوده ، همان را نقل كرده و در صورت اختلاف آراء ، نخست آراى علماى اهل سنّت و پس از آن آراى علماى شيعى ، سپس به بيان اختلاف آرا و عقايد پرداخته است . سپهر بر خلاف مورخان ديگر كه شرح حال و حوادث ايام ائمهء اطهار را ذيل حوادث ايام خلفاى اموى و عباسى نگاشته‌اند ، او حوادث ايام خلفاى اموى و عباسى را ذيل شرح حال ائمهء اطهار آورده است و در نگارش ناسخ التواريخ اكثر قريب به اتفاق كتاب‌هاى اهل سنّت و شيعه را بررسى كرده و در ضبط اسامى اشخاص و امكنه دقت كافى مبذول داشته و در اهميت اثرش ، نخست به نكته‌سنجى كتاب پيشينيان پرداخته و گويد : اسامى اصحاب رسول خداى ( ص ) و جز اصحاب را در هيچ كتاب تشكيل ( اعراب‌گذارى ) نفرموده‌اند و نام‌هاى بلدان و منازل را در هيچ باب قرين اعراب نداشته و در كتب فارسيه اگر شعرى و رجزى از عرب رقم كرده‌اند ، در صحت و سقم آن به دقت نظر نرفته‌اند ، بلكه در هنگام تحرير خود بصير نبوده‌اند و آيات قرآن مجيد را كه در غزوات و جز غزوات فرود شده ، كمتر در محل خود ، ايراد نموده‌اند و حديث هر حكايت را با اين كه ابتر نگاشته‌اند ، رعايت صدر و عجز مبتدا و منتها نكرده‌اند ؛ بلكه رنج تلفيق كلمات را بر خود روا نداشته‌اند و نگاشته سابقين را خواه درست و خواه نادرست ، مانند كاتبى استكتاب كرده‌اند « 1 » . اين بدان معنى است كه تمامى آن معايب كه بر كار پيشينيان وارد دانسته ، خود از آن پرهيز كرده و به رفع آن معايب پرداخته و انصافا هم بايد اذعان داشت كه بدان عمل كرده و حتى در چاپ نخست از اثر كه سنگى بوده و در ايام حيات او صورت

--> ( 1 ) . پيشگفتار ، جلد دوم همين چاپ ، ص 596